مهندس تازه کار

در صورت لحاظ کردن قوانین و آیین نامه های مناسب ساختمانی و همچنین طرح و اجرای درست می توان از مصالح بنایی مسلح برای اجرای دیوارهای حائل در مقابل فشار جانبی خاک بهره برد. در صورت طرح و اجرای درست این دیوارها می توان از آنها به دلیل تنوع در شکل ابعاد و رنگ علاوه بر اجرای سازه کارآمد به عنوان یک عنصر معماری نیز استفاده نمود.

انواع دیوارهای حایل از لحاظ عملکرد سازه ای:

دیوار حائل از نظر عملکردی به دو دسته متفاوت تقسم می شوند

1. دیوارهای حایل صلب
2. دیوارهای انعطاف پذیر

دیوارهای حایل صلب:

دیوارهایی که خود را با نشست های محیط میزبان هماهنگ نمی نمایند. 

1. دیوارهای حایل وزنی (بنایی و بتنی)
2. دیوارهای حایل غیر وزنی (طره ای و پشت بند دار و ….)
3. دیوار حایل عمیق (سپرهای بتنی)

انواع دیوارهای حایل صلب از لحاظ نوع مصالح و المان های مقاوم:

1. دیوارهای حایل وزنی (ثقلی)
   جنس: مصالح سنگی  آجری یا بتن غیر مسلح
   کاربرد:فقط نیروی ناشی از وزن دیوار عامل مقاوم در مقابل واژگونی و لغزش می باشد.
   مشخصات: ارتفاع دیوار ۱۰الی ۱۲ متر
   معایب: الف)غیر اقتصادی ب)فضای زیاد اشغال می کند ج)سرعت کم اجرا
2. دیوار حایل بتن مسلح (کانتیلور)
   کاربرد: ارتفاع زیاد و کاهش حجم مصالح/سرعت اجرا/فضای اشغال کم
3. دیوار حایل غیر وزنی بتن مسلح پشت بند دار
   کاربرد: ارتفاع زیاد وپاسخگو نبودن دیوار حایل بتن مسلح

   

دیوارهای حایل انعطاف پذیر:

دیوارهایی که خود را با نشست های محیط میزبان هماهنگ می نمایند. 

1. دیوارهای خاک مسلح با تسمه های فولادی
2. دیوارهای خاک مسلح با شبکه های پلیمری
3. دیوار حایل توری سنگی
4. دیوارهای قفسه ای 
5. سپرهای فولادی

منبع

همیار ناظر

در صورت لحاظ کردن قوانین و آیین نامه های مناسب ساختمانی و همچنین طرح و اجرای درست می توان از مصالح بنایی مسلح برای اجرای دیوارهای حائل در مقابل فشار جانبی خاک بهره برد. در صورت طرح و اجرای درست این دیوارها می توان از آنها به دلیل تنوع در شکل ابعاد و رنگ علاوه بر اجرای سازه کارآمد به عنوان یک عنصر معماری نیز استفاده نمود.

انواع دیوارهای حایل از لحاظ عملکرد سازه ای:

دیوار حائل از نظر عملکردی به دو دسته متفاوت تقسم می شوند

1. دیوارهای حایل صلب
2. دیوارهای انعطاف پذیر

دیوارهای حایل صلب:

دیوارهایی که خود را با نشست های محیط میزبان هماهنگ نمی نمایند. 

1. دیوارهای حایل وزنی (بنایی و بتنی)
2. دیوارهای حایل غیر وزنی (طره ای و پشت بند دار و ….)
3. دیوار حایل عمیق (سپرهای بتنی)

انواع دیوارهای حایل صلب از لحاظ نوع مصالح و المان های مقاوم:

1. دیوارهای حایل وزنی (ثقلی)
   جنس: مصالح سنگی  آجری یا بتن غیر مسلح
   کاربرد:فقط نیروی ناشی از وزن دیوار عامل مقاوم در مقابل واژگونی و لغزش می باشد.
   مشخصات: ارتفاع دیوار ۱۰الی ۱۲ متر
   معایب: الف)غیر اقتصادی ب)فضای زیاد اشغال می کند ج)سرعت کم اجرا
2. دیوار حایل بتن مسلح (کانتیلور)
   کاربرد: ارتفاع زیاد و کاهش حجم مصالح/سرعت اجرا/فضای اشغال کم
3. دیوار حایل غیر وزنی بتن مسلح پشت بند دار
   کاربرد: ارتفاع زیاد وپاسخگو نبودن دیوار حایل بتن مسلح

   

دیوارهای حایل انعطاف پذیر:

دیوارهایی که خود را با نشست های محیط میزبان هماهنگ می نمایند. 

1. دیوارهای خاک مسلح با تسمه های فولادی
2. دیوارهای خاک مسلح با شبکه های پلیمری
3. دیوار حایل توری سنگی
4. دیوارهای قفسه ای 
5. سپرهای فولادی

منبع

همیار ناظر

علت ران نشدن ایتبس

• خطای Unable to write frame loads در هنگام آنالیز و بعد از آن Unable to create model to run گاهی نمایش داده می شود، که علت آن ناشناخته بودن بارهای ثقلی برای تحلیل تحت بارهای  فرضی یا خیالی است.

 

• برای رفع خطای ران نشدن ایتبس، در برخی ورژن های نرم افزار باید یک یا چند بار خیالی notional را حذف کرده، آنالیز را انجام داد و سپس قفل را باز کرده و مجددا بارهای خیالی را تعریف کرده و فایل را ذخیره کرد، یا ابتدا بارهای فرضی را در بخش load cases به بار other تغییر داده و آنالیز کرد و دوباره بارهای فرضی را به پیش فرض program determined برگرداند.

 

• ممکن است به دلیل اشکالات مدلسازی که در Check Model مشاهده نشده اند آنالیز انجام نشود. برای رفع این مورد در یک فایل Save as گرفته شده، تمام مدل را انتخاب نموده و از مسیر Edit – Merge Joints تمام گره‌هایی که با فاصله مثلا کمتر از 1 سانتی متر از یکدیگر قرار دارند را به هم متصل کنید.

 

• عدم تعریف صحیح مصالح فولاد، بتن و میلگرد نیز می تواند مانع از آنالیز شود، باید در قسمت تعریف مصالح به مقدار صحیح مدول الاستیسیته (E)، چگالی و تنش تسلیم توجه نمود.
• اگر ضریب کاهش سختی برای تیرها، ستون ها و دیوار ها تعریف شده باشد ممکن است عدد ناچیزی وارد شده باشد و موجب جلوگیری از آنالیز شود.
  می توان در یک فایل ذخیره شده جداگانه سختی همه اعضا و سطح ها را از مسیرهای Assign-Frame-Property Modifiers و Assign-Shell-Stiffness Modifiers یک داد و متوجه شد خطا مربوط به سختی است یا خیر.

• مش بندی سطوح و دیوار ها می تواند گاهی عامل جلوگیری از آنالیز باشد. می توان در یک فایل ذخیره شده، دیوار ها و سطوح را حذف کرده، بدون مش بندی اضافه کرد و دید آیا بدون مش بندی آنالیز انجام می شود و یا خیر و در صورتی که مشکل از مش بندی باشد نسبت به اصلاح مش بندی و تغییر ابعاد آن اقدام نمود.

منبع:

سبزسازه

جزئیات سقف تیرچه‌ بلوک

• تیرچه
• بلوک
• میلگرد حرارتی
• بتن پوششی
• میلگردهای منفی روی تکیه‌گاه
• بتن پاشنه

 

تیرچه:

عضو پیش‌ساخته‌ای است که جنس آن فلزی یا بتنی می‌باشد که در دو نوع خرپایی و پیش‌ تنیده تولید می‌شود و در دو مرحله تحت اثر نیرو قرار می‌گیرد.

الف) مرحله اول: تیرچه باید به‌ تنهایی قادر به تحمل بار ناشی از وزن خود در هنگام حمل‌ و نقل و همچنین بار مرده سقف در زمان اجرای سقف می‌باشد.

ب) مرحله دوم: پس از حصول مقاومت بتن پوششی، تکیه‌گاه‌ های موقت برداشته می‌شوند و تیرچه به عنوان عضو کششی مقطع باید قادر به تحمل نیرو باشد.

 

بلوک:

برای پر کردن فضای خالی بین تیرچه‌ها از بلوک‌های سفالی، بتنی و یا پلی استایرن (یونولیت) استفاده می‌شود که صرفاً برای پر کردن فاصله بین تیرچه‌ها (حذف بتن در ناحیه‌ی کششی سقف) است و نقش سازه­ ای ندارند.

جهت جلوگیری از ورود بتن به داخل بلوکه ها، هدر رفتن بتن و سنگین شدن سقف، می‌بایست سوراخ‌ های ابتدا و انتهای تیرچه را با نایلون پر ‌کنند. امروزه بیشتر از یونولیت جهت پر کردن فاصله بین دو تیرچه استفاده می‌شود؛ زیرا سبب کاهش وزن، افزایش سرعت اجرا و کاهش هدر رفت مصالح می‌شود.

 

میلگرد های حرارتی:

با توجه به تغییرات دمای بتن پس از خشک شدن و همچنین برای تحمل تنش‌های کششی ناشی از منقبض شدن (جمع شدن یا افت) بتن که منجر به ترک خوردن سطح پوشش بتن می‌شود، قبل از بتن‌ ریزی روی سطح تیرچه‌ ها در دو جهت عمود بر هم، میلگردهایی را قرار می‌دهند که حداکثر فاصله بین دو میلگرد 25 سانتی‌متر است.
میلگرد بالایی تیرچه در صورتی که در 5 سانتی‌ متری بالایی تیرچه قرار گیرد به‌ عنوان میلگرد افت و حرارت در نظر گرفته می‌شود. این میلگرد ها تنها مختص سقف تیرچه بلوک نیستند به طور مثال در مقاله آرماتور گذاری دال بتنی به میلگرد های افت و حرارت موجود در دال اشاره می کنیم.

بتن پوششی:

بتنی با ضخامت حداقل 5 سانتی‌متر پس از جای گذاری تیرچه‌ها، بلوک‌ها و میگرد های حرارتی  ریخته شده و پس از سخت شدن بتن آن ضمن انتقال بارهای ثقلی، مانند یک دیوار برشی افقی عمل می‌کند. در واقع این دیوار برشی افقی 5 سانتی عملکرد دیافراگمی سقف را تحت نیروهای لرزه‌ای تأمین می‌کند.

میلگرد منفی روی تکیه‌ گاه:

در طراحی سقف تیرچه‌ بلوک، فرض طراح بر این است که تکیه‌گاه تیرچه‌ها به صورت تکیه‌گاه ساده و تیرچه‌ها دارای اتصال مفصلی با تیرهای سازه ای هستند که منجر می‌شود لنگر در ابتدا و انتهای تیرچه‌ ها صفر باشد.
ولی برخلاف فرض منظور شده، با توجه به شرایط اجرایی تیرچه‌ها (محصور شدن آن در داخل بتن تیر)، تیرچه‌ ها در ابتدا و انتهای خود دارای اندکی گیرداری هستند (اتصال مفصلی کامل نیست)؛ لذا مقدار 15% لنگر وسط دهانه تیرچه را به عنوان لنگر انتهایی در تکیه‌ گاه را در نظر می‌گیرند.

در نتیجه از یک میلگرد هم سایز با میلگرد فوقانی تیرچه که طول آن یک‌ پنجم دهانه‌ی آزاد تیرچه است، از تکیه‌ گاه به طرف داخل دهانه برای تحمل لنگرهای منفی ِ تکیه‌گاهی در دو سر تیرچه قرار می‌دهند. به این میلگرد، میلگرد ممان منفی تیرچه یا در اصطلاح کارگاهی سر تیرچه گفته می‌شود.

 

بتن پاشنه:

برای تأمین تکیه‌گاه بلوک و نیز پرهیز از قالب‌ بندی قسمت زیرین در موقع اجرا و همچنین به‌ منظور پوشش میلگردهای پایینی تیرچه، بتن پاشنه تیرچه در کارگاه تولید آن ریخته می‌شود. حداقل عیار بتن پاشنه سقف تیرچه‌ بلوک 350 کیلوگرم سیمان در مترمکعب می‌باشد.

مزایای سقف تیرچه‌ بلوک

• سبکی سقف تیرچه‌ بلوک
• مقاوم در برابر آتش‌سوزی
• مقاومت خوب در برابر نیروهای جانبی باد و زلزله
• عایق صوتی خوب
• عایق حرارت، برودت و رطوبت
• صاف و هموار بودن سطح زیر و روی سقف که موجب کاهش مصرف گچ‌وخاک می‌شود
• امکان تعبیه داکت و بازشو آسان‌تر

معایب سقف تیرچه‌ بلوک

• احتیاج به نیروی متخصص
• عدم کارایی در دهانه‌های بزرگ
• طولانی بودن زمان اجرا
• هزینه بیشتر جهت قالب‌ بندی و شمع گذاری

الزامات و جزئیات اجرای سقف تیرچه‌ بلوک

• عرض تیرچه‌ ها نباید از 10 سانتی‌ متر کوچک‌ تر باشد و ارتفاع کل از 3.5 برابر عرض حداقل، بیشتر نشود.
• حداقل فاصله دو بلوک در دو طرف یک تیرچه، پس از نصب نباید از 10 سانتی‌ متر کمتر باشد.
• ضخامت سقف برای تیرهای با تکیه‌گاه ساده بیشتر یا برابر با یک‌ بیستم طول دهانه
• ضخامت سقف تیرچه‌ بلوک برای تیرهای یکسر گیردار بیشتر یا برابر یک بیست و ششم طول دهانه
• حداکثر طول تیرچه تک 7 متر می‌باشد. اگر بیشتر از 7 و کمتر از 8 متر بود توصیه می‌شود از تیرچه مضاعف استفاده شود و اگر بیش از 8 متر بود آیین‌نامه الزام به استفاده از تیرچه دوبل می‌کند.
• 16 mm≥ قطر میلگرد کششی≥ 8 mm
• اگر ضخامت بتن پاشنه 5.5 سانتی‌متر یا بیشتر باشد، مقدار فوق به 20mm افزایش می یابد.
• فاصله میلگردهای عرضی متوالی در تیرچه‌ها نباید از 20 سانتی‌متر بیشتر باشد.

برای جلوگیری از پیچش تیرهای T و برای توزیع یکنواخت بار روی تیرچه و بلوک و در محل‌هایی که بار منفرد موجود است، کلاف میانی در جهت عمود بر تیرچه‌ها تعبیه می‌شود. کلاف میانی یا شناژ مخفی به‌منظور تأمین انسجام، یکپارچه عمل کردن و صلبیت سقف اجرا می‌شود.
یکی از کاربردهای مهم این کلاف، کاهش قابل‌ ملاحظه لرزش این سقف هنگام راه رفتن، دویدن و… است. حداقل عرض کلاف میانی، برابر عرض بتن پاشنه تیرچه و ارتفاع آن برابر ارتفاع سقف است. مطابق نشریه 543 دفتر نظام فنی اجرایی در سقف تیرچه‌ بلوک برای دهانه کمتر از 4m  و بار زنده سقف کمتر از  350kg/cm²  به کلاف میانی نیازی نیست.

-اگر LL ≤350kg/cm² و L ≥4m یک کلاف میانی
-اگر LL ≥350kg/cm² و L=4~7m دو کلاف میانی
-اگر L ≥7m سه کلاف میانی

• حداقل مقاومت فشاری بتن پاشنه 250 کیلوگرم بر سانتی‌مترمربع می‌باشد.
• فاصله محور تا محور تیرچه‌ها نباید از 70 سانتی‌متر بیشتر باشد.
• اگر طول تیرچه‌ها بیش از 4 متر بود باید در جهت عمود بر تیرچه یک یا چند کلاف میانی (تیر عرضی) مطابق بند 2-3-2-6 تعبیه شود.
• اتصال میلگردهای بالایی، عرضی و پایینی توسط جوش انجام می‌شود مشروط بر آنکه در مرحله جوشکاری در مرحله جوشکاری، از سطح مقطع اعضای خرپای تیرچه کاسته نشود.
• در هنگام کار گذاشتن تیرچه، بتن پاشنه باید کاملاً سالم و بدون شکستگی باشد.
• بلوک سیمانی سبک غیر باربر، باید صرفاً از واحدهای تولیدی دارای پروانه استاندارد اجباری 7782 تأمین گردد و مجری موظف است؛ گواهی تأییدیه تولیدکننده دارای پروانه استاندارد به تفکیک هر تیپ بلوک سیمانی سبک غیر باربر مورد مصرف در پروژه را از تولیدکننده دریافت و ضمن نگهداری یک نسخه در زونکن کارگاهی، گواهی مذکور را به مهندس ناظر ارائه نماید.
  استعلام صحت پروانه کاربرد علامت استاندارد، از طریق دبیرخانه کمیته استاندارد امکان‌پذیر است و مجری موظف است از ورود بلوک سیمانی سبک غیر باربر فاقد نشان استاندارد به کارگاه جلوگیری به عمل آورد. (آئین‌نامه اجرائی ماده 33 قانون نظام‌مهندسی و کنترل ساختمان، ماده 16 و مبحث دوّم مقررات ملّی ساختمان، بند 4-2-8)
• انطباق ویژگی‌های ظاهری، نشانه‌گذاری، برچسب‌گذاری و بسته‌بندی بلوک سیمانی سبک غیر باربر با متن استاندارد کنترل‌شده و از پذیرش بلوک‌های نامنطبق با استاندارد جلوگیری گردد. (بندهای 8 و 7 استاندارد ملّی 7782)
• ابعاد بلوک سیمانی و رواداری های مجاز بر اساس نقشه‌های معماری کنترل گردد.
• حداکثر رواداری های ابعاد واقعی از ابعاد اسمی به شرح ذیل می‌باشد (بند 6-2 استاندارد ملّی 7782)
• برای طول و عرض 3 ± میلی‌متر
• برای ارتفاع 4 ± میلی‌متر

منبع:

سبزسازه

جزئیات سقف تیرچه‌ بلوک

• تیرچه
• بلوک
• میلگرد حرارتی
• بتن پوششی
• میلگردهای منفی روی تکیه‌گاه
• بتن پاشنه

 

تیرچه:

عضو پیش‌ساخته‌ای است که جنس آن فلزی یا بتنی می‌باشد که در دو نوع خرپایی و پیش‌ تنیده تولید می‌شود و در دو مرحله تحت اثر نیرو قرار می‌گیرد.

الف) مرحله اول: تیرچه باید به‌ تنهایی قادر به تحمل بار ناشی از وزن خود در هنگام حمل‌ و نقل و همچنین بار مرده سقف در زمان اجرای سقف می‌باشد.

ب) مرحله دوم: پس از حصول مقاومت بتن پوششی، تکیه‌گاه‌ های موقت برداشته می‌شوند و تیرچه به عنوان عضو کششی مقطع باید قادر به تحمل نیرو باشد.

 

بلوک:

برای پر کردن فضای خالی بین تیرچه‌ها از بلوک‌های سفالی، بتنی و یا پلی استایرن (یونولیت) استفاده می‌شود که صرفاً برای پر کردن فاصله بین تیرچه‌ها (حذف بتن در ناحیه‌ی کششی سقف) است و نقش سازه­ ای ندارند.

جهت جلوگیری از ورود بتن به داخل بلوکه ها، هدر رفتن بتن و سنگین شدن سقف، می‌بایست سوراخ‌ های ابتدا و انتهای تیرچه را با نایلون پر ‌کنند. امروزه بیشتر از یونولیت جهت پر کردن فاصله بین دو تیرچه استفاده می‌شود؛ زیرا سبب کاهش وزن، افزایش سرعت اجرا و کاهش هدر رفت مصالح می‌شود.

 

میلگرد های حرارتی:

با توجه به تغییرات دمای بتن پس از خشک شدن و همچنین برای تحمل تنش‌های کششی ناشی از منقبض شدن (جمع شدن یا افت) بتن که منجر به ترک خوردن سطح پوشش بتن می‌شود، قبل از بتن‌ ریزی روی سطح تیرچه‌ ها در دو جهت عمود بر هم، میلگردهایی را قرار می‌دهند که حداکثر فاصله بین دو میلگرد 25 سانتی‌متر است.
میلگرد بالایی تیرچه در صورتی که در 5 سانتی‌ متری بالایی تیرچه قرار گیرد به‌ عنوان میلگرد افت و حرارت در نظر گرفته می‌شود. این میلگرد ها تنها مختص سقف تیرچه بلوک نیستند به طور مثال در مقاله آرماتور گذاری دال بتنی به میلگرد های افت و حرارت موجود در دال اشاره می کنیم.

بتن پوششی:

بتنی با ضخامت حداقل 5 سانتی‌متر پس از جای گذاری تیرچه‌ها، بلوک‌ها و میگرد های حرارتی  ریخته شده و پس از سخت شدن بتن آن ضمن انتقال بارهای ثقلی، مانند یک دیوار برشی افقی عمل می‌کند. در واقع این دیوار برشی افقی 5 سانتی عملکرد دیافراگمی سقف را تحت نیروهای لرزه‌ای تأمین می‌کند.

میلگرد منفی روی تکیه‌ گاه:

در طراحی سقف تیرچه‌ بلوک، فرض طراح بر این است که تکیه‌گاه تیرچه‌ها به صورت تکیه‌گاه ساده و تیرچه‌ها دارای اتصال مفصلی با تیرهای سازه ای هستند که منجر می‌شود لنگر در ابتدا و انتهای تیرچه‌ ها صفر باشد.
ولی برخلاف فرض منظور شده، با توجه به شرایط اجرایی تیرچه‌ها (محصور شدن آن در داخل بتن تیر)، تیرچه‌ ها در ابتدا و انتهای خود دارای اندکی گیرداری هستند (اتصال مفصلی کامل نیست)؛ لذا مقدار 15% لنگر وسط دهانه تیرچه را به عنوان لنگر انتهایی در تکیه‌ گاه را در نظر می‌گیرند.

در نتیجه از یک میلگرد هم سایز با میلگرد فوقانی تیرچه که طول آن یک‌ پنجم دهانه‌ی آزاد تیرچه است، از تکیه‌ گاه به طرف داخل دهانه برای تحمل لنگرهای منفی ِ تکیه‌گاهی در دو سر تیرچه قرار می‌دهند. به این میلگرد، میلگرد ممان منفی تیرچه یا در اصطلاح کارگاهی سر تیرچه گفته می‌شود.

 

بتن پاشنه:

برای تأمین تکیه‌گاه بلوک و نیز پرهیز از قالب‌ بندی قسمت زیرین در موقع اجرا و همچنین به‌ منظور پوشش میلگردهای پایینی تیرچه، بتن پاشنه تیرچه در کارگاه تولید آن ریخته می‌شود. حداقل عیار بتن پاشنه سقف تیرچه‌ بلوک 350 کیلوگرم سیمان در مترمکعب می‌باشد.

مزایای سقف تیرچه‌ بلوک

• سبکی سقف تیرچه‌ بلوک
• مقاوم در برابر آتش‌سوزی
• مقاومت خوب در برابر نیروهای جانبی باد و زلزله
• عایق صوتی خوب
• عایق حرارت، برودت و رطوبت
• صاف و هموار بودن سطح زیر و روی سقف که موجب کاهش مصرف گچ‌وخاک می‌شود
• امکان تعبیه داکت و بازشو آسان‌تر

معایب سقف تیرچه‌ بلوک

• احتیاج به نیروی متخصص
• عدم کارایی در دهانه‌های بزرگ
• طولانی بودن زمان اجرا
• هزینه بیشتر جهت قالب‌ بندی و شمع گذاری

الزامات و جزئیات اجرای سقف تیرچه‌ بلوک

• عرض تیرچه‌ ها نباید از 10 سانتی‌ متر کوچک‌ تر باشد و ارتفاع کل از 3.5 برابر عرض حداقل، بیشتر نشود.
• حداقل فاصله دو بلوک در دو طرف یک تیرچه، پس از نصب نباید از 10 سانتی‌ متر کمتر باشد.
• ضخامت سقف برای تیرهای با تکیه‌گاه ساده بیشتر یا برابر با یک‌ بیستم طول دهانه
• ضخامت سقف تیرچه‌ بلوک برای تیرهای یکسر گیردار بیشتر یا برابر یک بیست و ششم طول دهانه
• حداکثر طول تیرچه تک 7 متر می‌باشد. اگر بیشتر از 7 و کمتر از 8 متر بود توصیه می‌شود از تیرچه مضاعف استفاده شود و اگر بیش از 8 متر بود آیین‌نامه الزام به استفاده از تیرچه دوبل می‌کند.
• 16 mm≥ قطر میلگرد کششی≥ 8 mm
• اگر ضخامت بتن پاشنه 5.5 سانتی‌متر یا بیشتر باشد، مقدار فوق به 20mm افزایش می یابد.
• فاصله میلگردهای عرضی متوالی در تیرچه‌ها نباید از 20 سانتی‌متر بیشتر باشد.

برای جلوگیری از پیچش تیرهای T و برای توزیع یکنواخت بار روی تیرچه و بلوک و در محل‌هایی که بار منفرد موجود است، کلاف میانی در جهت عمود بر تیرچه‌ها تعبیه می‌شود. کلاف میانی یا شناژ مخفی به‌منظور تأمین انسجام، یکپارچه عمل کردن و صلبیت سقف اجرا می‌شود.
یکی از کاربردهای مهم این کلاف، کاهش قابل‌ ملاحظه لرزش این سقف هنگام راه رفتن، دویدن و… است. حداقل عرض کلاف میانی، برابر عرض بتن پاشنه تیرچه و ارتفاع آن برابر ارتفاع سقف است. مطابق نشریه 543 دفتر نظام فنی اجرایی در سقف تیرچه‌ بلوک برای دهانه کمتر از 4m  و بار زنده سقف کمتر از  350kg/cm²  به کلاف میانی نیازی نیست.

-اگر LL ≤350kg/cm² و L ≥4m یک کلاف میانی
-اگر LL ≥350kg/cm² و L=4~7m دو کلاف میانی
-اگر L ≥7m سه کلاف میانی

• حداقل مقاومت فشاری بتن پاشنه 250 کیلوگرم بر سانتی‌مترمربع می‌باشد.
• فاصله محور تا محور تیرچه‌ها نباید از 70 سانتی‌متر بیشتر باشد.
• اگر طول تیرچه‌ها بیش از 4 متر بود باید در جهت عمود بر تیرچه یک یا چند کلاف میانی (تیر عرضی) مطابق بند 2-3-2-6 تعبیه شود.
• اتصال میلگردهای بالایی، عرضی و پایینی توسط جوش انجام می‌شود مشروط بر آنکه در مرحله جوشکاری در مرحله جوشکاری، از سطح مقطع اعضای خرپای تیرچه کاسته نشود.
• در هنگام کار گذاشتن تیرچه، بتن پاشنه باید کاملاً سالم و بدون شکستگی باشد.
• بلوک سیمانی سبک غیر باربر، باید صرفاً از واحدهای تولیدی دارای پروانه استاندارد اجباری 7782 تأمین گردد و مجری موظف است؛ گواهی تأییدیه تولیدکننده دارای پروانه استاندارد به تفکیک هر تیپ بلوک سیمانی سبک غیر باربر مورد مصرف در پروژه را از تولیدکننده دریافت و ضمن نگهداری یک نسخه در زونکن کارگاهی، گواهی مذکور را به مهندس ناظر ارائه نماید.
  استعلام صحت پروانه کاربرد علامت استاندارد، از طریق دبیرخانه کمیته استاندارد امکان‌پذیر است و مجری موظف است از ورود بلوک سیمانی سبک غیر باربر فاقد نشان استاندارد به کارگاه جلوگیری به عمل آورد. (آئین‌نامه اجرائی ماده 33 قانون نظام‌مهندسی و کنترل ساختمان، ماده 16 و مبحث دوّم مقررات ملّی ساختمان، بند 4-2-8)
• انطباق ویژگی‌های ظاهری، نشانه‌گذاری، برچسب‌گذاری و بسته‌بندی بلوک سیمانی سبک غیر باربر با متن استاندارد کنترل‌شده و از پذیرش بلوک‌های نامنطبق با استاندارد جلوگیری گردد. (بندهای 8 و 7 استاندارد ملّی 7782)
• ابعاد بلوک سیمانی و رواداری های مجاز بر اساس نقشه‌های معماری کنترل گردد.
• حداکثر رواداری های ابعاد واقعی از ابعاد اسمی به شرح ذیل می‌باشد (بند 6-2 استاندارد ملّی 7782)
• برای طول و عرض 3 ± میلی‌متر
• برای ارتفاع 4 ± میلی‌متر

منبع:

سبزسازه

جزئیات سقف تیرچه‌ بلوک

• تیرچه
• بلوک
• میلگرد حرارتی
• بتن پوششی
• میلگردهای منفی روی تکیه‌گاه
• بتن پاشنه

 

تیرچه:

عضو پیش‌ساخته‌ای است که جنس آن فلزی یا بتنی می‌باشد که در دو نوع خرپایی و پیش‌ تنیده تولید می‌شود و در دو مرحله تحت اثر نیرو قرار می‌گیرد.

الف) مرحله اول: تیرچه باید به‌ تنهایی قادر به تحمل بار ناشی از وزن خود در هنگام حمل‌ و نقل و همچنین بار مرده سقف در زمان اجرای سقف می‌باشد.

ب) مرحله دوم: پس از حصول مقاومت بتن پوششی، تکیه‌گاه‌ های موقت برداشته می‌شوند و تیرچه به عنوان عضو کششی مقطع باید قادر به تحمل نیرو باشد.

 

بلوک:

برای پر کردن فضای خالی بین تیرچه‌ها از بلوک‌های سفالی، بتنی و یا پلی استایرن (یونولیت) استفاده می‌شود که صرفاً برای پر کردن فاصله بین تیرچه‌ها (حذف بتن در ناحیه‌ی کششی سقف) است و نقش سازه­ ای ندارند.

جهت جلوگیری از ورود بتن به داخل بلوکه ها، هدر رفتن بتن و سنگین شدن سقف، می‌بایست سوراخ‌ های ابتدا و انتهای تیرچه را با نایلون پر ‌کنند. امروزه بیشتر از یونولیت جهت پر کردن فاصله بین دو تیرچه استفاده می‌شود؛ زیرا سبب کاهش وزن، افزایش سرعت اجرا و کاهش هدر رفت مصالح می‌شود.

 

میلگرد های حرارتی:

با توجه به تغییرات دمای بتن پس از خشک شدن و همچنین برای تحمل تنش‌های کششی ناشی از منقبض شدن (جمع شدن یا افت) بتن که منجر به ترک خوردن سطح پوشش بتن می‌شود، قبل از بتن‌ ریزی روی سطح تیرچه‌ ها در دو جهت عمود بر هم، میلگردهایی را قرار می‌دهند که حداکثر فاصله بین دو میلگرد 25 سانتی‌متر است.
میلگرد بالایی تیرچه در صورتی که در 5 سانتی‌ متری بالایی تیرچه قرار گیرد به‌ عنوان میلگرد افت و حرارت در نظر گرفته می‌شود. این میلگرد ها تنها مختص سقف تیرچه بلوک نیستند به طور مثال در مقاله آرماتور گذاری دال بتنی به میلگرد های افت و حرارت موجود در دال اشاره می کنیم.

بتن پوششی:

بتنی با ضخامت حداقل 5 سانتی‌متر پس از جای گذاری تیرچه‌ها، بلوک‌ها و میگرد های حرارتی  ریخته شده و پس از سخت شدن بتن آن ضمن انتقال بارهای ثقلی، مانند یک دیوار برشی افقی عمل می‌کند. در واقع این دیوار برشی افقی 5 سانتی عملکرد دیافراگمی سقف را تحت نیروهای لرزه‌ای تأمین می‌کند.

میلگرد منفی روی تکیه‌ گاه:

در طراحی سقف تیرچه‌ بلوک، فرض طراح بر این است که تکیه‌گاه تیرچه‌ها به صورت تکیه‌گاه ساده و تیرچه‌ها دارای اتصال مفصلی با تیرهای سازه ای هستند که منجر می‌شود لنگر در ابتدا و انتهای تیرچه‌ ها صفر باشد.
ولی برخلاف فرض منظور شده، با توجه به شرایط اجرایی تیرچه‌ها (محصور شدن آن در داخل بتن تیر)، تیرچه‌ ها در ابتدا و انتهای خود دارای اندکی گیرداری هستند (اتصال مفصلی کامل نیست)؛ لذا مقدار 15% لنگر وسط دهانه تیرچه را به عنوان لنگر انتهایی در تکیه‌ گاه را در نظر می‌گیرند.

در نتیجه از یک میلگرد هم سایز با میلگرد فوقانی تیرچه که طول آن یک‌ پنجم دهانه‌ی آزاد تیرچه است، از تکیه‌ گاه به طرف داخل دهانه برای تحمل لنگرهای منفی ِ تکیه‌گاهی در دو سر تیرچه قرار می‌دهند. به این میلگرد، میلگرد ممان منفی تیرچه یا در اصطلاح کارگاهی سر تیرچه گفته می‌شود.

 

بتن پاشنه:

برای تأمین تکیه‌گاه بلوک و نیز پرهیز از قالب‌ بندی قسمت زیرین در موقع اجرا و همچنین به‌ منظور پوشش میلگردهای پایینی تیرچه، بتن پاشنه تیرچه در کارگاه تولید آن ریخته می‌شود. حداقل عیار بتن پاشنه سقف تیرچه‌ بلوک 350 کیلوگرم سیمان در مترمکعب می‌باشد.

مزایای سقف تیرچه‌ بلوک

• سبکی سقف تیرچه‌ بلوک
• مقاوم در برابر آتش‌سوزی
• مقاومت خوب در برابر نیروهای جانبی باد و زلزله
• عایق صوتی خوب
• عایق حرارت، برودت و رطوبت
• صاف و هموار بودن سطح زیر و روی سقف که موجب کاهش مصرف گچ‌وخاک می‌شود
• امکان تعبیه داکت و بازشو آسان‌تر

معایب سقف تیرچه‌ بلوک

• احتیاج به نیروی متخصص
• عدم کارایی در دهانه‌های بزرگ
• طولانی بودن زمان اجرا
• هزینه بیشتر جهت قالب‌ بندی و شمع گذاری

الزامات و جزئیات اجرای سقف تیرچه‌ بلوک

• عرض تیرچه‌ ها نباید از 10 سانتی‌ متر کوچک‌ تر باشد و ارتفاع کل از 3.5 برابر عرض حداقل، بیشتر نشود.
• حداقل فاصله دو بلوک در دو طرف یک تیرچه، پس از نصب نباید از 10 سانتی‌ متر کمتر باشد.
• ضخامت سقف برای تیرهای با تکیه‌گاه ساده بیشتر یا برابر با یک‌ بیستم طول دهانه
• ضخامت سقف تیرچه‌ بلوک برای تیرهای یکسر گیردار بیشتر یا برابر یک بیست و ششم طول دهانه
• حداکثر طول تیرچه تک 7 متر می‌باشد. اگر بیشتر از 7 و کمتر از 8 متر بود توصیه می‌شود از تیرچه مضاعف استفاده شود و اگر بیش از 8 متر بود آیین‌نامه الزام به استفاده از تیرچه دوبل می‌کند.
• 16 mm≥ قطر میلگرد کششی≥ 8 mm
• اگر ضخامت بتن پاشنه 5.5 سانتی‌متر یا بیشتر باشد، مقدار فوق به 20mm افزایش می یابد.
• فاصله میلگردهای عرضی متوالی در تیرچه‌ها نباید از 20 سانتی‌متر بیشتر باشد.

برای جلوگیری از پیچش تیرهای T و برای توزیع یکنواخت بار روی تیرچه و بلوک و در محل‌هایی که بار منفرد موجود است، کلاف میانی در جهت عمود بر تیرچه‌ها تعبیه می‌شود. کلاف میانی یا شناژ مخفی به‌منظور تأمین انسجام، یکپارچه عمل کردن و صلبیت سقف اجرا می‌شود.
یکی از کاربردهای مهم این کلاف، کاهش قابل‌ ملاحظه لرزش این سقف هنگام راه رفتن، دویدن و… است. حداقل عرض کلاف میانی، برابر عرض بتن پاشنه تیرچه و ارتفاع آن برابر ارتفاع سقف است. مطابق نشریه 543 دفتر نظام فنی اجرایی در سقف تیرچه‌ بلوک برای دهانه کمتر از 4m  و بار زنده سقف کمتر از  350kg/cm²  به کلاف میانی نیازی نیست.

-اگر LL ≤350kg/cm² و L ≥4m یک کلاف میانی
-اگر LL ≥350kg/cm² و L=4~7m دو کلاف میانی
-اگر L ≥7m سه کلاف میانی

• حداقل مقاومت فشاری بتن پاشنه 250 کیلوگرم بر سانتی‌مترمربع می‌باشد.
• فاصله محور تا محور تیرچه‌ها نباید از 70 سانتی‌متر بیشتر باشد.
• اگر طول تیرچه‌ها بیش از 4 متر بود باید در جهت عمود بر تیرچه یک یا چند کلاف میانی (تیر عرضی) مطابق بند 2-3-2-6 تعبیه شود.
• اتصال میلگردهای بالایی، عرضی و پایینی توسط جوش انجام می‌شود مشروط بر آنکه در مرحله جوشکاری در مرحله جوشکاری، از سطح مقطع اعضای خرپای تیرچه کاسته نشود.
• در هنگام کار گذاشتن تیرچه، بتن پاشنه باید کاملاً سالم و بدون شکستگی باشد.
• بلوک سیمانی سبک غیر باربر، باید صرفاً از واحدهای تولیدی دارای پروانه استاندارد اجباری 7782 تأمین گردد و مجری موظف است؛ گواهی تأییدیه تولیدکننده دارای پروانه استاندارد به تفکیک هر تیپ بلوک سیمانی سبک غیر باربر مورد مصرف در پروژه را از تولیدکننده دریافت و ضمن نگهداری یک نسخه در زونکن کارگاهی، گواهی مذکور را به مهندس ناظر ارائه نماید.
  استعلام صحت پروانه کاربرد علامت استاندارد، از طریق دبیرخانه کمیته استاندارد امکان‌پذیر است و مجری موظف است از ورود بلوک سیمانی سبک غیر باربر فاقد نشان استاندارد به کارگاه جلوگیری به عمل آورد. (آئین‌نامه اجرائی ماده 33 قانون نظام‌مهندسی و کنترل ساختمان، ماده 16 و مبحث دوّم مقررات ملّی ساختمان، بند 4-2-8)
• انطباق ویژگی‌های ظاهری، نشانه‌گذاری، برچسب‌گذاری و بسته‌بندی بلوک سیمانی سبک غیر باربر با متن استاندارد کنترل‌شده و از پذیرش بلوک‌های نامنطبق با استاندارد جلوگیری گردد. (بندهای 8 و 7 استاندارد ملّی 7782)
• ابعاد بلوک سیمانی و رواداری های مجاز بر اساس نقشه‌های معماری کنترل گردد.
• حداکثر رواداری های ابعاد واقعی از ابعاد اسمی به شرح ذیل می‌باشد (بند 6-2 استاندارد ملّی 7782)
• برای طول و عرض 3 ± میلی‌متر
• برای ارتفاع 4 ± میلی‌متر

منبع:

سبزسازه

جزئیات سقف تیرچه‌ بلوک

• تیرچه
• بلوک
• میلگرد حرارتی
• بتن پوششی
• میلگردهای منفی روی تکیه‌گاه
• بتن پاشنه

 

تیرچه:

عضو پیش‌ساخته‌ای است که جنس آن فلزی یا بتنی می‌باشد که در دو نوع خرپایی و پیش‌ تنیده تولید می‌شود و در دو مرحله تحت اثر نیرو قرار می‌گیرد.

الف) مرحله اول: تیرچه باید به‌ تنهایی قادر به تحمل بار ناشی از وزن خود در هنگام حمل‌ و نقل و همچنین بار مرده سقف در زمان اجرای سقف می‌باشد.

ب) مرحله دوم: پس از حصول مقاومت بتن پوششی، تکیه‌گاه‌ های موقت برداشته می‌شوند و تیرچه به عنوان عضو کششی مقطع باید قادر به تحمل نیرو باشد.

 

بلوک:

برای پر کردن فضای خالی بین تیرچه‌ها از بلوک‌های سفالی، بتنی و یا پلی استایرن (یونولیت) استفاده می‌شود که صرفاً برای پر کردن فاصله بین تیرچه‌ها (حذف بتن در ناحیه‌ی کششی سقف) است و نقش سازه­ ای ندارند.

جهت جلوگیری از ورود بتن به داخل بلوکه ها، هدر رفتن بتن و سنگین شدن سقف، می‌بایست سوراخ‌ های ابتدا و انتهای تیرچه را با نایلون پر ‌کنند. امروزه بیشتر از یونولیت جهت پر کردن فاصله بین دو تیرچه استفاده می‌شود؛ زیرا سبب کاهش وزن، افزایش سرعت اجرا و کاهش هدر رفت مصالح می‌شود.

 

میلگرد های حرارتی:

با توجه به تغییرات دمای بتن پس از خشک شدن و همچنین برای تحمل تنش‌های کششی ناشی از منقبض شدن (جمع شدن یا افت) بتن که منجر به ترک خوردن سطح پوشش بتن می‌شود، قبل از بتن‌ ریزی روی سطح تیرچه‌ ها در دو جهت عمود بر هم، میلگردهایی را قرار می‌دهند که حداکثر فاصله بین دو میلگرد 25 سانتی‌متر است.
میلگرد بالایی تیرچه در صورتی که در 5 سانتی‌ متری بالایی تیرچه قرار گیرد به‌ عنوان میلگرد افت و حرارت در نظر گرفته می‌شود. این میلگرد ها تنها مختص سقف تیرچه بلوک نیستند به طور مثال در مقاله آرماتور گذاری دال بتنی به میلگرد های افت و حرارت موجود در دال اشاره می کنیم.

بتن پوششی:

بتنی با ضخامت حداقل 5 سانتی‌متر پس از جای گذاری تیرچه‌ها، بلوک‌ها و میگرد های حرارتی  ریخته شده و پس از سخت شدن بتن آن ضمن انتقال بارهای ثقلی، مانند یک دیوار برشی افقی عمل می‌کند. در واقع این دیوار برشی افقی 5 سانتی عملکرد دیافراگمی سقف را تحت نیروهای لرزه‌ای تأمین می‌کند.

میلگرد منفی روی تکیه‌ گاه:

در طراحی سقف تیرچه‌ بلوک، فرض طراح بر این است که تکیه‌گاه تیرچه‌ها به صورت تکیه‌گاه ساده و تیرچه‌ها دارای اتصال مفصلی با تیرهای سازه ای هستند که منجر می‌شود لنگر در ابتدا و انتهای تیرچه‌ ها صفر باشد.
ولی برخلاف فرض منظور شده، با توجه به شرایط اجرایی تیرچه‌ها (محصور شدن آن در داخل بتن تیر)، تیرچه‌ ها در ابتدا و انتهای خود دارای اندکی گیرداری هستند (اتصال مفصلی کامل نیست)؛ لذا مقدار 15% لنگر وسط دهانه تیرچه را به عنوان لنگر انتهایی در تکیه‌ گاه را در نظر می‌گیرند.

در نتیجه از یک میلگرد هم سایز با میلگرد فوقانی تیرچه که طول آن یک‌ پنجم دهانه‌ی آزاد تیرچه است، از تکیه‌ گاه به طرف داخل دهانه برای تحمل لنگرهای منفی ِ تکیه‌گاهی در دو سر تیرچه قرار می‌دهند. به این میلگرد، میلگرد ممان منفی تیرچه یا در اصطلاح کارگاهی سر تیرچه گفته می‌شود.

 

بتن پاشنه:

برای تأمین تکیه‌گاه بلوک و نیز پرهیز از قالب‌ بندی قسمت زیرین در موقع اجرا و همچنین به‌ منظور پوشش میلگردهای پایینی تیرچه، بتن پاشنه تیرچه در کارگاه تولید آن ریخته می‌شود. حداقل عیار بتن پاشنه سقف تیرچه‌ بلوک 350 کیلوگرم سیمان در مترمکعب می‌باشد.

مزایای سقف تیرچه‌ بلوک

• سبکی سقف تیرچه‌ بلوک
• مقاوم در برابر آتش‌سوزی
• مقاومت خوب در برابر نیروهای جانبی باد و زلزله
• عایق صوتی خوب
• عایق حرارت، برودت و رطوبت
• صاف و هموار بودن سطح زیر و روی سقف که موجب کاهش مصرف گچ‌وخاک می‌شود
• امکان تعبیه داکت و بازشو آسان‌تر

معایب سقف تیرچه‌ بلوک

• احتیاج به نیروی متخصص
• عدم کارایی در دهانه‌های بزرگ
• طولانی بودن زمان اجرا
• هزینه بیشتر جهت قالب‌ بندی و شمع گذاری

الزامات و جزئیات اجرای سقف تیرچه‌ بلوک

• عرض تیرچه‌ ها نباید از 10 سانتی‌ متر کوچک‌ تر باشد و ارتفاع کل از 3.5 برابر عرض حداقل، بیشتر نشود.
• حداقل فاصله دو بلوک در دو طرف یک تیرچه، پس از نصب نباید از 10 سانتی‌ متر کمتر باشد.
• ضخامت سقف برای تیرهای با تکیه‌گاه ساده بیشتر یا برابر با یک‌ بیستم طول دهانه
• ضخامت سقف تیرچه‌ بلوک برای تیرهای یکسر گیردار بیشتر یا برابر یک بیست و ششم طول دهانه
• حداکثر طول تیرچه تک 7 متر می‌باشد. اگر بیشتر از 7 و کمتر از 8 متر بود توصیه می‌شود از تیرچه مضاعف استفاده شود و اگر بیش از 8 متر بود آیین‌نامه الزام به استفاده از تیرچه دوبل می‌کند.
• 16 mm≥ قطر میلگرد کششی≥ 8 mm
• اگر ضخامت بتن پاشنه 5.5 سانتی‌متر یا بیشتر باشد، مقدار فوق به 20mm افزایش می یابد.
• فاصله میلگردهای عرضی متوالی در تیرچه‌ها نباید از 20 سانتی‌متر بیشتر باشد.

برای جلوگیری از پیچش تیرهای T و برای توزیع یکنواخت بار روی تیرچه و بلوک و در محل‌هایی که بار منفرد موجود است، کلاف میانی در جهت عمود بر تیرچه‌ها تعبیه می‌شود. کلاف میانی یا شناژ مخفی به‌منظور تأمین انسجام، یکپارچه عمل کردن و صلبیت سقف اجرا می‌شود.
یکی از کاربردهای مهم این کلاف، کاهش قابل‌ ملاحظه لرزش این سقف هنگام راه رفتن، دویدن و… است. حداقل عرض کلاف میانی، برابر عرض بتن پاشنه تیرچه و ارتفاع آن برابر ارتفاع سقف است. مطابق نشریه 543 دفتر نظام فنی اجرایی در سقف تیرچه‌ بلوک برای دهانه کمتر از 4m  و بار زنده سقف کمتر از  350kg/cm²  به کلاف میانی نیازی نیست.

-اگر LL ≤350kg/cm² و L ≥4m یک کلاف میانی
-اگر LL ≥350kg/cm² و L=4~7m دو کلاف میانی
-اگر L ≥7m سه کلاف میانی

• حداقل مقاومت فشاری بتن پاشنه 250 کیلوگرم بر سانتی‌مترمربع می‌باشد.
• فاصله محور تا محور تیرچه‌ها نباید از 70 سانتی‌متر بیشتر باشد.
• اگر طول تیرچه‌ها بیش از 4 متر بود باید در جهت عمود بر تیرچه یک یا چند کلاف میانی (تیر عرضی) مطابق بند 2-3-2-6 تعبیه شود.
• اتصال میلگردهای بالایی، عرضی و پایینی توسط جوش انجام می‌شود مشروط بر آنکه در مرحله جوشکاری در مرحله جوشکاری، از سطح مقطع اعضای خرپای تیرچه کاسته نشود.
• در هنگام کار گذاشتن تیرچه، بتن پاشنه باید کاملاً سالم و بدون شکستگی باشد.
• بلوک سیمانی سبک غیر باربر، باید صرفاً از واحدهای تولیدی دارای پروانه استاندارد اجباری 7782 تأمین گردد و مجری موظف است؛ گواهی تأییدیه تولیدکننده دارای پروانه استاندارد به تفکیک هر تیپ بلوک سیمانی سبک غیر باربر مورد مصرف در پروژه را از تولیدکننده دریافت و ضمن نگهداری یک نسخه در زونکن کارگاهی، گواهی مذکور را به مهندس ناظر ارائه نماید.
  استعلام صحت پروانه کاربرد علامت استاندارد، از طریق دبیرخانه کمیته استاندارد امکان‌پذیر است و مجری موظف است از ورود بلوک سیمانی سبک غیر باربر فاقد نشان استاندارد به کارگاه جلوگیری به عمل آورد. (آئین‌نامه اجرائی ماده 33 قانون نظام‌مهندسی و کنترل ساختمان، ماده 16 و مبحث دوّم مقررات ملّی ساختمان، بند 4-2-8)
• انطباق ویژگی‌های ظاهری، نشانه‌گذاری، برچسب‌گذاری و بسته‌بندی بلوک سیمانی سبک غیر باربر با متن استاندارد کنترل‌شده و از پذیرش بلوک‌های نامنطبق با استاندارد جلوگیری گردد. (بندهای 8 و 7 استاندارد ملّی 7782)
• ابعاد بلوک سیمانی و رواداری های مجاز بر اساس نقشه‌های معماری کنترل گردد.
• حداکثر رواداری های ابعاد واقعی از ابعاد اسمی به شرح ذیل می‌باشد (بند 6-2 استاندارد ملّی 7782)
• برای طول و عرض 3 ± میلی‌متر
• برای ارتفاع 4 ± میلی‌متر

منبع:

سبزسازه

جزئیات سقف تیرچه‌ بلوک

• تیرچه
• بلوک
• میلگرد حرارتی
• بتن پوششی
• میلگردهای منفی روی تکیه‌گاه
• بتن پاشنه

 

تیرچه:

عضو پیش‌ساخته‌ای است که جنس آن فلزی یا بتنی می‌باشد که در دو نوع خرپایی و پیش‌ تنیده تولید می‌شود و در دو مرحله تحت اثر نیرو قرار می‌گیرد.

الف) مرحله اول: تیرچه باید به‌ تنهایی قادر به تحمل بار ناشی از وزن خود در هنگام حمل‌ و نقل و همچنین بار مرده سقف در زمان اجرای سقف می‌باشد.

ب) مرحله دوم: پس از حصول مقاومت بتن پوششی، تکیه‌گاه‌ های موقت برداشته می‌شوند و تیرچه به عنوان عضو کششی مقطع باید قادر به تحمل نیرو باشد.

 

بلوک:

برای پر کردن فضای خالی بین تیرچه‌ها از بلوک‌های سفالی، بتنی و یا پلی استایرن (یونولیت) استفاده می‌شود که صرفاً برای پر کردن فاصله بین تیرچه‌ها (حذف بتن در ناحیه‌ی کششی سقف) است و نقش سازه­ ای ندارند.

جهت جلوگیری از ورود بتن به داخل بلوکه ها، هدر رفتن بتن و سنگین شدن سقف، می‌بایست سوراخ‌ های ابتدا و انتهای تیرچه را با نایلون پر ‌کنند. امروزه بیشتر از یونولیت جهت پر کردن فاصله بین دو تیرچه استفاده می‌شود؛ زیرا سبب کاهش وزن، افزایش سرعت اجرا و کاهش هدر رفت مصالح می‌شود.

 

میلگرد های حرارتی:

با توجه به تغییرات دمای بتن پس از خشک شدن و همچنین برای تحمل تنش‌های کششی ناشی از منقبض شدن (جمع شدن یا افت) بتن که منجر به ترک خوردن سطح پوشش بتن می‌شود، قبل از بتن‌ ریزی روی سطح تیرچه‌ ها در دو جهت عمود بر هم، میلگردهایی را قرار می‌دهند که حداکثر فاصله بین دو میلگرد 25 سانتی‌متر است.
میلگرد بالایی تیرچه در صورتی که در 5 سانتی‌ متری بالایی تیرچه قرار گیرد به‌ عنوان میلگرد افت و حرارت در نظر گرفته می‌شود. این میلگرد ها تنها مختص سقف تیرچه بلوک نیستند به طور مثال در مقاله آرماتور گذاری دال بتنی به میلگرد های افت و حرارت موجود در دال اشاره می کنیم.

بتن پوششی:

بتنی با ضخامت حداقل 5 سانتی‌متر پس از جای گذاری تیرچه‌ها، بلوک‌ها و میگرد های حرارتی  ریخته شده و پس از سخت شدن بتن آن ضمن انتقال بارهای ثقلی، مانند یک دیوار برشی افقی عمل می‌کند. در واقع این دیوار برشی افقی 5 سانتی عملکرد دیافراگمی سقف را تحت نیروهای لرزه‌ای تأمین می‌کند.

میلگرد منفی روی تکیه‌ گاه:

در طراحی سقف تیرچه‌ بلوک، فرض طراح بر این است که تکیه‌گاه تیرچه‌ها به صورت تکیه‌گاه ساده و تیرچه‌ها دارای اتصال مفصلی با تیرهای سازه ای هستند که منجر می‌شود لنگر در ابتدا و انتهای تیرچه‌ ها صفر باشد.
ولی برخلاف فرض منظور شده، با توجه به شرایط اجرایی تیرچه‌ها (محصور شدن آن در داخل بتن تیر)، تیرچه‌ ها در ابتدا و انتهای خود دارای اندکی گیرداری هستند (اتصال مفصلی کامل نیست)؛ لذا مقدار 15% لنگر وسط دهانه تیرچه را به عنوان لنگر انتهایی در تکیه‌ گاه را در نظر می‌گیرند.

در نتیجه از یک میلگرد هم سایز با میلگرد فوقانی تیرچه که طول آن یک‌ پنجم دهانه‌ی آزاد تیرچه است، از تکیه‌ گاه به طرف داخل دهانه برای تحمل لنگرهای منفی ِ تکیه‌گاهی در دو سر تیرچه قرار می‌دهند. به این میلگرد، میلگرد ممان منفی تیرچه یا در اصطلاح کارگاهی سر تیرچه گفته می‌شود.

 

بتن پاشنه:

برای تأمین تکیه‌گاه بلوک و نیز پرهیز از قالب‌ بندی قسمت زیرین در موقع اجرا و همچنین به‌ منظور پوشش میلگردهای پایینی تیرچه، بتن پاشنه تیرچه در کارگاه تولید آن ریخته می‌شود. حداقل عیار بتن پاشنه سقف تیرچه‌ بلوک 350 کیلوگرم سیمان در مترمکعب می‌باشد.

مزایای سقف تیرچه‌ بلوک

• سبکی سقف تیرچه‌ بلوک
• مقاوم در برابر آتش‌سوزی
• مقاومت خوب در برابر نیروهای جانبی باد و زلزله
• عایق صوتی خوب
• عایق حرارت، برودت و رطوبت
• صاف و هموار بودن سطح زیر و روی سقف که موجب کاهش مصرف گچ‌وخاک می‌شود
• امکان تعبیه داکت و بازشو آسان‌تر

معایب سقف تیرچه‌ بلوک

• احتیاج به نیروی متخصص
• عدم کارایی در دهانه‌های بزرگ
• طولانی بودن زمان اجرا
• هزینه بیشتر جهت قالب‌ بندی و شمع گذاری

الزامات و جزئیات اجرای سقف تیرچه‌ بلوک

• عرض تیرچه‌ ها نباید از 10 سانتی‌ متر کوچک‌ تر باشد و ارتفاع کل از 3.5 برابر عرض حداقل، بیشتر نشود.
• حداقل فاصله دو بلوک در دو طرف یک تیرچه، پس از نصب نباید از 10 سانتی‌ متر کمتر باشد.
• ضخامت سقف برای تیرهای با تکیه‌گاه ساده بیشتر یا برابر با یک‌ بیستم طول دهانه
• ضخامت سقف تیرچه‌ بلوک برای تیرهای یکسر گیردار بیشتر یا برابر یک بیست و ششم طول دهانه
• حداکثر طول تیرچه تک 7 متر می‌باشد. اگر بیشتر از 7 و کمتر از 8 متر بود توصیه می‌شود از تیرچه مضاعف استفاده شود و اگر بیش از 8 متر بود آیین‌نامه الزام به استفاده از تیرچه دوبل می‌کند.
• 16 mm≥ قطر میلگرد کششی≥ 8 mm
• اگر ضخامت بتن پاشنه 5.5 سانتی‌متر یا بیشتر باشد، مقدار فوق به 20mm افزایش می یابد.
• فاصله میلگردهای عرضی متوالی در تیرچه‌ها نباید از 20 سانتی‌متر بیشتر باشد.

برای جلوگیری از پیچش تیرهای T و برای توزیع یکنواخت بار روی تیرچه و بلوک و در محل‌هایی که بار منفرد موجود است، کلاف میانی در جهت عمود بر تیرچه‌ها تعبیه می‌شود. کلاف میانی یا شناژ مخفی به‌منظور تأمین انسجام، یکپارچه عمل کردن و صلبیت سقف اجرا می‌شود.
یکی از کاربردهای مهم این کلاف، کاهش قابل‌ ملاحظه لرزش این سقف هنگام راه رفتن، دویدن و… است. حداقل عرض کلاف میانی، برابر عرض بتن پاشنه تیرچه و ارتفاع آن برابر ارتفاع سقف است. مطابق نشریه 543 دفتر نظام فنی اجرایی در سقف تیرچه‌ بلوک برای دهانه کمتر از 4m  و بار زنده سقف کمتر از  350kg/cm²  به کلاف میانی نیازی نیست.

-اگر LL ≤350kg/cm² و L ≥4m یک کلاف میانی
-اگر LL ≥350kg/cm² و L=4~7m دو کلاف میانی
-اگر L ≥7m سه کلاف میانی

• حداقل مقاومت فشاری بتن پاشنه 250 کیلوگرم بر سانتی‌مترمربع می‌باشد.
• فاصله محور تا محور تیرچه‌ها نباید از 70 سانتی‌متر بیشتر باشد.
• اگر طول تیرچه‌ها بیش از 4 متر بود باید در جهت عمود بر تیرچه یک یا چند کلاف میانی (تیر عرضی) مطابق بند 2-3-2-6 تعبیه شود.
• اتصال میلگردهای بالایی، عرضی و پایینی توسط جوش انجام می‌شود مشروط بر آنکه در مرحله جوشکاری در مرحله جوشکاری، از سطح مقطع اعضای خرپای تیرچه کاسته نشود.
• در هنگام کار گذاشتن تیرچه، بتن پاشنه باید کاملاً سالم و بدون شکستگی باشد.
• بلوک سیمانی سبک غیر باربر، باید صرفاً از واحدهای تولیدی دارای پروانه استاندارد اجباری 7782 تأمین گردد و مجری موظف است؛ گواهی تأییدیه تولیدکننده دارای پروانه استاندارد به تفکیک هر تیپ بلوک سیمانی سبک غیر باربر مورد مصرف در پروژه را از تولیدکننده دریافت و ضمن نگهداری یک نسخه در زونکن کارگاهی، گواهی مذکور را به مهندس ناظر ارائه نماید.
  استعلام صحت پروانه کاربرد علامت استاندارد، از طریق دبیرخانه کمیته استاندارد امکان‌پذیر است و مجری موظف است از ورود بلوک سیمانی سبک غیر باربر فاقد نشان استاندارد به کارگاه جلوگیری به عمل آورد. (آئین‌نامه اجرائی ماده 33 قانون نظام‌مهندسی و کنترل ساختمان، ماده 16 و مبحث دوّم مقررات ملّی ساختمان، بند 4-2-8)
• انطباق ویژگی‌های ظاهری، نشانه‌گذاری، برچسب‌گذاری و بسته‌بندی بلوک سیمانی سبک غیر باربر با متن استاندارد کنترل‌شده و از پذیرش بلوک‌های نامنطبق با استاندارد جلوگیری گردد. (بندهای 8 و 7 استاندارد ملّی 7782)
• ابعاد بلوک سیمانی و رواداری های مجاز بر اساس نقشه‌های معماری کنترل گردد.
• حداکثر رواداری های ابعاد واقعی از ابعاد اسمی به شرح ذیل می‌باشد (بند 6-2 استاندارد ملّی 7782)
• برای طول و عرض 3 ± میلی‌متر
• برای ارتفاع 4 ± میلی‌متر

منبع:

سبزسازه